Hoe lees je de dynamiek van een teamHoe lees je de dynamiek van een teamHoe lees je de dynamiek van een teamHoe lees je de dynamiek van een teamHoe lees je de dynamiek van een team

Op een plezierige manier je werk kunnen doen!

Persoonlijke Ontwikkeling | Werkdrukaanpak | Stressreductie | Burn-out preventie

Hoe lees je de dynamiek van een team

Het samenstellen van een effectief team is een kunst. Mocht je al weten wàt een team succesvol maakt, dan moet je vervolgens maar zien dat je de juiste mensen op hun plaats geschoven krijgt. Als je ze al voorhanden hebt. Maar wat als je een team hebt waar de stoelen bezet zijn en de teamdynamiek je ontglipt? Of wanneer weet je zeker dat het bergafwaarts gaat? Hoe krijg je dan je team en het resultaat "back on track"? 

Wanneer je team het succes voorbij is

Voorbij de houdbaarheidsdatum
Pixabay

"Never change a winning team", zei de voormalig Engelse bondscoach Alf Ramsey. Dat citaat suggereert misschien dat dit artikel over voetbal gaat, maar dat is niet zo. De enige parallel is dat in het voetbal één verloren wedstrijd nog geen verloren competitie is, net als in organisaties één verloren deal nog geen verloren seizoen is. Of één vertraagd project gelijkstaat aan falend beleid – en vul verder maar aan. Van belang is wanneer je concluderen mag dat het team in een neerwaartse spiraal geraakt is en daar vanzelf niet meer uitkomen zal.

Voorspelbaarheid van dynamiek

Als teamleider zou je liefst willen dat je team onafgebroken successen produceert. Maar dat is een utopie: er zijn zowel interne als externe factoren waarvan het team afhankelijk is. Er blijkt echter een zekere voorspelbaarheid aan de teamdynamiek verbonden te zijn. Remmerswaal publiceerde lang geleden al over groepsdynamica (1995) en Lencioni over het (dis-)functioneren van teams (2002). Maar dat leverde nog geen routeplanner op.

Ontwikkelingsfasen in een team

Manfred van Doorn beschrijft in zijn boek "het wiel opnieuw uitvinden" verschillende cycli en stadia van leiderschap. In het cyclische model van Van Doorn komen twaalf ontwikkelingsfasen steeds opnieuw terug en hij betrekt ze ook op teams. Aan het eind van een fase zet die ontwikkeling zich voort in een volgende cyclus en begint de teamontwikkeling, op dat hogere niveau opnieuw. Dit is een overzicht van teamfasen in de cyclus "leiderschap", ontleend aan "Het wiel opnieuw uitvinden" (ISBN 9789490211028, Double Healix Educational Media). Lees eens met me mee:

Forming of Vormen

Leden van een nieuw team hebben tijd nodig om elkaar te leren kennen. Het team heeft het nodig om een klik te voelen: bij teams die later succesvol blijken, speelt niet zelden ook het toeval en geluk een rol.

Storming of Stormen

De eerste confrontaties dienen zich aan. Van Doorn noemt dit "gelijkwaardig botsen om de macht te bevestigen". Het is een vorm van grenzen aftasten in een gezonde competitie.

Norming of Normen

Deze fase vloeit organisch uit de vorige voort: de onrust mondt uit in een werksfeer waar harmonie en goede wil boven conflicten en competitie worden gesteld. Daaruit komt het wij-gevoel voort dat het team nodig heeft. Het team zal als vanzelf ook meer met elkaar gaan delen: samen werken, samen ontspannen.

Informing of Differentiatie

Wanneer kracht en routine zijn opgebouwd, krijgt de groepsdynamica behoefte aan verschillen. Er ontstaat rolverdeling: er worden taken verdeeld en het team deelt ideeën en inzichten. Er ontstaat behoefte aan een betere communicatie.

Performing of Presteren

Er wordt resultaat verwacht wat leidt tot concreter doelstellingen en taakverdelingen. Relaties worden formeler en er ontstaan verschillen: verzakelijking en machtsafstand doen hun intrede.

Celebrating of Vieren

Na resultaatgericht werken en behaald resultaat, is dit de fase van trots op eigen prestaties en trots op het team. Naast het vieren van succes is er ook ruimte voor het lachen om gemaakte fouten. Het succes verbindt: het team heeft een gevoel van onoverwinnelijkheid.

Formalizing of Formaliseren

In het besef dat succes niet vanzelf eeuwig kan duren, komen er meer regels en contracten. Nu de rolverdeling helder is en chaos onder controle gehouden kan worden, dreigt bureaucratisering. Spontane communicatie, zoals in fase 4, wordt geformaliseerd.

Blown away of Omslag

Buiten het team dienen zich stormen aan: de groep komt in moeilijk vaarwater. Interne conflicten moeten volledig zijn opgelost wil het team deze storm doorstaan. Zo niet, dan zal er energie weglekken.

Mourning of Crisis

De storm is gaan liggen, maar de omstandigheden zijn veranderd. Er zullen harde noten moeten worden gekraakt: misschien moeten er teamleden worden vervangen. "Mourning" betekent letterlijk "rouw"; die is nodig omdat verliezen genomen en verwerkt moeten worden.

Regrouping of Hergroeperen

Er moet opnieuw een gemeenschappelijk doel gevonden worden. Vanuit de wanhoop in fase 9, moet de groep als het ware "terug naar het licht". De onschuld is verloren gegaan, nu moet worden onderzocht wat er nog over is aan gemeenschappelijkheid en vandaar moet het verder.

Transforming of Transformeren

Centraal staat de vraag: "waar doen we het allemaal voor – en gaan we daar voor staan?". Dit kan een nieuwe, bezielende fase zijn. Het is de kans om als team te laten zien dat je karakter kunt tonen: resultaat behalen met behoud van je principes.

Serving of Dienen

Er wordt opnieuw succes behaald. Nu straalt het niet alleen af op het team, maar ook op de omgeving. Het team heeft succes en de teamleden zijn gegroeid. Misschien zelfs zover, dat ze als ervaren en liefdevolle leider een eigen team kunnen gaan leiden.

Toetsing van het model: the Eagles

Het model van Van Doorn wordt in de literatuur door Rozemarijn Dols getoetst aan o.a. de Amerikaanse rockband "the Eagles". In de documentaire "the history of the Eagles" zet ze de teamfasen zoals die hierboven beschreven, af tegen de geschiedenis van de band. Het model lijkt te kloppen, maar dat is mijns inziens ook ingegeven door de structuur van de documentaire: die volgt de basis filmstructuur van scenarioschrijver Joseph Campbell. Niet geheel toevallig baseerde Van Doorn zich op dat dramatische ontwikkelings- en vertelmodel, het universele model in "de reis van de held". Gitarist Joe Walsh blikt in de documentaire terug op die roerige periode en ziet nú pas de stukjes van de puzzel in elkaar vallen. Zie het fragment op YouTube.

(copyright: Universal Music Company

Onderuit door onderlinge competitie

Maar goed, Dols heeft met haar voorbeeld wel gelijk: als de rolverdeling in het team niet gedragen wordt, loopt het spaak. The Eagles gingen onderuit tussen fase 8 en 9. In het Amerikaanse televisieprogramma "60 minutes" zitten de bandleden op een rijtje voor een interview. De inleidende commentaarstem verwijst naar de interne competitie en de gevolgen daarvan: "It is rare for these self-described Alpha-dogs to sit down together for an interview". Zie "The Eagles Interview" op Youtube.

copyright: 60 minutes

Van Van Doorn naar de praktijk

Het is niet moeilijk om tussen de regels door je eigen team in het model te projecteren. Je hebt dat ongetwijfeld al gedaan. Vraag je af:

  • Waar staat jouw team?
  • Wat hebben jullie al overwonnen?
  • Wat is de volgende te verwachten ontwikkeling?
  • En, als jij teamleider bent, hoe kun je er dan mee omgaan?
  • Wat heeft het voor consequenties voor jouw leiderschap?

Jouw team

Besef dat je onderdeel bent van het team en dus van de dynamiek – om niet te stellen: onderdeel van het probleem… Je kunt de ontwikkeling zowel positief als negatief beïnvloeden. En forceren heeft geen zin; om met Jan Bommerez te spreken: de vlinderpop uit zijn cocon pellen, maakt het nog geen uitontwikkelde vlinder.

Ik ben erg benieuwd wie parallellen ziet met zijn of haar eigen team. Reageer!

Lees ook

- Hoe je je team leert leren
Mijn team begrijpt me niet
Wie loslaat heeft twee handen vrij